FuelEU Maritime, AFIR en walstroom

Walstroom wordt een strategisch onderwerp

Walstroom was lange tijd vooral een duurzaamheidsproject. Het verlaagde lokale emissies, geluid en brandstofverbruik aan de kade. Door Europese regelgeving wordt het onderwerp zakelijker en minder vrijblijvend.

AFIR richt zich op de beschikbaarheid van alternatieve brandstofinfrastructuur, waaronder walstroom in havens. FuelEU Maritime richt zich op de scheepvaartkant en verplicht bepaalde schepen om vanaf 2030 walstroom te gebruiken wanneer zij onder de regels vallen en in een relevante EU-haven aan de kade liggen.

Voor havens en terminals betekent dit dat walstroom niet alleen technisch moet werken. De administratie moet ook kunnen uitleggen welke stroom is geleverd, aan welk schip, op welk moment en via welke meetketen.

AFIR gaat over beschikbaarheid

AFIR legt de nadruk op infrastructuur. Voor bepaalde TEN-T zeehavens moeten lidstaten ervoor zorgen dat voldoende walstroomvoorziening beschikbaar is voor relevante container- en passagiersschepen. De verplichting kijkt onder meer naar typen schepen, tonnage, aantallen havenaanlopen en de 90 procent beschikbaarheidsdoelstelling.

Dat maakt AFIR vooral relevant voor investeringsplanning. Welke kades vallen onder de scope? Waar is voldoende vermogen nodig? Welke aansluitingen, transformatoren, meters en operationele processen moeten op tijd klaar zijn?

Voor ERE-E is AFIR niet de bron van de waarde. AFIR kan wel het volume aan walstroomleveringen vergroten. Als meer schepen aan de stekker gaan, ontstaat er meer meetbare elektriciteitslevering aan vervoer. Pas daarna begint de ERE-E vraag.

FuelEU Maritime gaat over gebruik

FuelEU Maritime legt druk op schepen om de broeikasgasintensiteit van gebruikte energie te verlagen. Daarnaast bevat de regeling een verplichting rond onshore power supply voor bepaalde schepen in bepaalde havens.

Voor de haven of terminal is dit relevant omdat gebruiksplicht en beschikbaarheid elkaar versterken. Een aansluiting die technisch aanwezig is maar operationeel niet betrouwbaar, geeft discussie. Een aansluiting die stroom levert maar waarvan sessies, meters en scheepskoppeling niet goed worden vastgelegd, levert later een zwak dossier op.

Walstroom wordt daardoor een combinatie van asset management, commerciële afspraken en data governance.

Waar ERE-E in beeld komt

ERE-E ontstaat niet door FuelEU Maritime of AFIR. ERE-E ontstaat onder voorwaarden wanneer elektriciteit aan vervoer wordt geleverd en correct wordt geregistreerd in het REV.

Bij walstroom is de sectorindeling belangrijk. Levering aan binnenvaart hoort bij BRE-E. Levering aan zeevaart hoort bij ZRE-E. Op een terminal kunnen beide naast andere energiestromen bestaan. Daarom moet per levering duidelijk zijn welk schip is beleverd en in welke sector die levering valt.

Dezelfde kade kan operationeel een walstroomproject zijn, maar administratief meerdere ERE-E stromen bevatten. Dat vraagt om een meetstructuur die per sessie, schip, aansluiting en klant te volgen is.

Data die vroeg geregeld moet zijn

De grootste fout is walstroom pas bij de jaarafsluiting als ERE-E onderwerp te behandelen. Dan zijn technische keuzes vaak al gemaakt en ontbreekt precies de data die nodig is.

Leg daarom vanaf ontwerp en exploitatie vast:

• welke aansluiting en EAN bij de walstroomvoorziening horen;
• welke meter de levering aan het schip meet;
• hoe schip, ligplaats, sessie en klant worden gekoppeld;
• of het gaat om binnenvaart of zeevaart;
• hoe facturen en contracten aansluiten op de meetdata;
• welke storingen, correcties en uitzonderingen zijn geregistreerd;
• welk hernieuwbaar aandeel wordt geclaimd.

Als walstroom, laadpunten, gebouwen, reefers en terminalmaterieel achter dezelfde aansluiting zitten, wordt de afbakening nog belangrijker. Niet alle elektriciteit op de terminal is elektriciteit aan vervoer.

De businesscase is meer dan compliance

Walstroom vraagt vaak om grote investeringen in netcapaciteit, transformatoren, kabelmanagement, veiligheid en operationele processen. ERE-E kan helpen om de waarde van geleverde elektriciteit beter zichtbaar te maken, maar alleen als het dossier de levering kan dragen.

Daarom hoort ERE-E al in de businesscasefase op tafel. Niet als vaste opbrengstpost, maar als mogelijke waardecomponent die afhankelijk is van meting, rolverdeling, sectorindeling en verificatie.

PYK Power kijkt in zulke cases naar de combinatie van techniek en administratie. Welke kWh zijn kwalificerend? Waar zitten gemengde energiestromen? Welke data ontbreekt nog? En hoe kan de exploitant de ERE-E waarde later eerlijk verwerken in tarieven, klantafspraken of interne investeringsmodellen?

Korte samenvatting

FuelEU Maritime en AFIR versnellen de vraag naar walstroom, maar creeren zelf geen ERE-E. ERE-E ontstaat pas wanneer elektriciteit aantoonbaar aan vervoer is geleverd en het dossier klopt.

Voor havens en terminals ligt de waarde in de combinatie van betrouwbare walstroominfrastructuur, goede sessiedata, sectorindeling en een auditbare meetketen. Wie die onderdelen vanaf het ontwerp meeneemt, maakt walstroom niet alleen compliant, maar ook beter stuurbaar in de businesscase.